امام هادى سلام الله علیه
مَن هانَتْ عَلَیهِ نَفسُهُ فَلا تَأمَن شَرَّهُ؛
از شرّ کسى که خودش را سبک شمارد، ایمن مباش
در دوران باستان در سرزمین ما، روز ششم از ماه خرداد، مطابق معمول جشنی به نام خردادگان برگزار میشده است. خرداد از صفات اهورامزدا است که نشانه کمال و رسایی اوست. اما در عالم مادی و زمین، نگاهبانی آب با خرداد است.
نیاکان ما در این روز به کنار سرچشمهها یا رودها و ساحل دریاها میرفتند و پس از ستایش اهورامزدا، روز را با شادی و سرور با خانواده و دوستان خود گذرانده و به یکدیگر گل نیلوفر و یاس پیشکش میکردند.
در گاهشماری زرتشتیان هر کدام از روزهای ماه نامی دارند که در این بین نامهای دوازده ماه نیز وجود دارد مانند فروردین، خرداد، بهمن و … .
هر گاه نام روز با نام ماه یکی شود ایرانیان آن روز را جشن میگیرند. روز ششم هر ماه خرداد نام دارد. جشن خردادگان در روز ششم خرداد ماه و به مناسبت همنام شدن روز و ماه برگزار میشود.
خرداد به معنی تمامیت و کمال بوده و مظهر نجات افراد بشر میباشد. از کارهای عمده خرداد حمایت از آب است و شادابی گیاهان از اوست. همچنین خرداد مظهر تندرستی و سلامتی است
در کتابهای کهن از گل سوسن به عنوان گل ویژه «خُرداد» نام برده شده است. معروفترین نمونههای گل سوسن نزد ایرانیان، سوسن سپید یا سوسن آزاد است که به نام سوسن ده زبان یا سوسن گل دراز نیز شناخته میشود.
همچنین یکی دیگر از گونههای نادر گل سوسن که بومی برخی مناطق شمالی ایران است، سوسن چلچراغ نام دارد. در برخی متون قدیمی پهلوی، بوی گل سوسن سپید، چون «بوی دوستی» توصیف شدهاست.
یکی از مهمترین آیینهای جشن خردادگان، رفتن به سرچشمهها یا کنار دریاها و رودها، تن شویی در آب و خواندن نیایشهای ویژه این روز همراه با شادی و سرور در کنار خانواده و دوستان بوده است.
نمونهای از سنتهای رایج در این روز را میتوان از سروده «دستور داراب پالن» موبد بزرگ پارسی در منظومه «فرضیات نامه» برداشت نمود که از آیینهای ویژه خرداد روز به «تن شویی» و «کندن چاه» و «نو کردن کاریز» اشاره میکند و در همین مورد در متن کهن «اندرز انوشه روان آذرپاد مهر اسپندان» یادآوری شده که «در خرداد روز جوی کن».
بر این پایه، در این روز توجهای ویژه میشده به نگهداری و نوسازی جایهایی که آب از آنها سرچشمه میگیرد و در آنجا جاری میشود چون چشمهها، چاهها، جویها، کاریزها و رودها که با آب زندگی بخش خود، ادامه زندگی را در این کره خاکی برای زیستمندان امکانپذیر میکنند.
آن چیست که اوّلش عبادت است و آخرش آشامیدنی است ؟
